قانون کارشناسان رسمی دادگستری، تدوین ابراهیم مشعوفقوانین شهرداری ها ، ابراهیم مشعوف
 
قطعیت آراء و آثار آن  در حقوق موضوعه ایران  ، رسول حميدپور رازيان
مشاهده تصوير سايز كامل
قيمت هر واحد (عدد): 250,000 ریال
نام کالا: قطعیت آراء و آثار آن در حقوق موضوعه ایران ، رسول حميدپور رازيان
کد کالا: 112
پرسش در مورد محصول: پرسيدن يك سوال درباره اين كالا
 
توضيحات بيشتر:

« قطعیت آراء و آثار آن در حقوق موضوعه ایران»

مؤلف: رسول حميدپور رازيان

ناشر: انديشه سبز نوين

حروفچيني: ـ صفحه‌آرايي:

ليتوگرافي: آرمان سا

صحافي: آرمان سا

www.bookeshop.ir

 

 

پیشگفتار

سپاس و ستایش مر خداوند بلند مرتبه را که به لطف و عنایت بی کران او توفیق تالیف و تدوین کتاب قطعیت آرا و آثار آن در حقوق موضوعه ایران حاصل آمد.

از این رو در آغاز، کمترین ادب بندگی بجا آورده و یاد مي‌كنم و آموزنده بی آموزگار و دادگستر را و چه خوش گفت حکیم عمر خیام که:

اجرام کـه ساکنان ایـن ایوانند                          اسـباب تردد خــردمندانند

هان تا سر رشته خرد گم نکنی                                     کانان که مدبرند سرگردانند

کتابی که پیش رو دارید حاصل تلاشی مجدانه به منظور تدوین و تالیف دانسته ها و تجربیات نگارنده در راستای بهبود و گسترش آیین دادرسی مدنی در حقوق کنونی در ایران است.

این کتاب مطابق با آخرین یافته ها و همگام با مراجع معتبر علمی تالیف شده و مهمترین هدف آن ارایه اطلاعات جدید ، همسو با نشریات معتبر ،مجامع علمی ، پایگاهای اطلاعاتی و کتب منتشره به علاقمندان است.

از آنجا که دانسته های بشری مرز نمی شناسند و دانش نگارنده نیز بی‌تناسب با فرموده حکیم عمر خیام نیست که گفته‌اند:

هـرگز دل من ز علم محروم نـشد                     کم ماند ز اسرار که معلوم نشد

هفتادو دو سال فکر کردم شب و روز    معلومم شد که هیچ ، معلوم نشد.

لذا از دانشجویان عزیز و همکاران گرامی و خوانندگان محترم استدعا دارم که با رهنمودهای ارزشمند خود، بنده را در جهت رفع نقایص احتمالی یاری نمایند، تا در چاپهاي بعدي اصلاحات لازم به عمل آيد.

از خانواده گرامی خود که با تحمل و شکیبایی بسیار ، انجام این امر مهم را مقدور ساخته و با فراهم آوردن محیطی آرام، فرآیند تالیف این مجموعه را سرعت بخشیده اند ،صمیمانه تشکر و قدردانی مي‌كنم.

اين برگ سبز ناقابل را تقدیم مي‌كنم به روح متعالی و ملکوتی امام خمینی ( ره) و برادر شهیدم علیرضا حمیدپور رازیان و همه‌ي شهدای انقلاب اسلامی ایران.

 

کارشناس ارشد حقوق خصوصی

رسول حمیدپوررازیان

 

 

 

تقدیم به:

 

آنانی که کردارشان، نشانی از گفتارشان است.

 

علايم اختصاري

قانون اساسي جمهوری اسلامی ایران

ق.ا.ج.ا.ا.

قانون مدني

ق.م.

قانون مجازات اسلامي

ق.م.ا.

قانون آئين دادرسي مدني

ق.آ.د.م.

قانون مدنی فرانسه

ق.م.ف.

قانون آئين دادرسي كيفري

ق.آ.د.ك.

قانون اجراي احكام مدني

ق.ا.ا.م.

قانون امور حسبي

ق.ا.ح.

قانون شوراي حل اختلاف

ق.ش.ح.ا.

قانون ثبت اسناد و املاك

ق.ث.

قانون تشكيل دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب

ق.ت.د.ع.ا.

قانون اصلاح قانون تشكيل دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب

ق.ا.ق.ت.د.ع.ا.

اداره حقوقي و تدوین قوانین قوه قضائيه

ا.ح.ت.ق.ق.

ديوان عالي كشور

د.ع.ك.

دادگاه عالی انتظامی قضات

د.ع.ا.ق.

رجوع كنيد

ر.ك.

جلد

ج

صفحه

ص

صفحات

صص

شماره

ش

 

فهرست مطالب

مقدمه............................................................................................................................................. 11

فصل اول: مفاهیم

گفتار اول: طرق ختم رسیدگی و آثار آن...................................................................................... 13

بند اول: ختم رسیدگی از طریق صدور رأی............................................................................. 14

الف) ختم ناشی از اقدامات اصحاب دعوا (زوال دادرسی).................................................... 18

1- ختم دعوا در نتیجه اقدامات خواهان........................................................................ 20

1-1- استرداد دادخواست............................................................................................... 20

2-1- استرداد دعوا......................................................................................................... 21

2- ختم دعوا حاصل از اقدام خوانده............................................................................... 22

3- ختم ناشی از اقدام مشترک اصحاب دعوا (سازش)................................................... 23

ب) ختم ناشی از اراده قاضی (صدور رأی).......................................................................... 24

گفتار دوم: مفهوم رأی و اقسام آن............................................................................................... 24

بند اول: تعریف لغوی و اصطلاحی رأی.................................................................................... 27

بند دوم: تفاوت رأی با سایر تصمیمات..................................................................................... 31

بند سوم: اقسام رأی.................................................................................................................. 32

بند چهارم: حکم....................................................................................................................... 35

بند پنجم: اقسام حکم............................................................................................................... 37

الف) حکم قطعی و غیرقطعی.............................................................................................. 39

ب) حکم حضوری و حکم غیابی......................................................................................... 43

1- صور مختلف حکم غیابی.......................................................................................... 49

پ) حکم کشفی (اعلامی) و تأسیسی.................................................................................. 51

ت) حکم نهایی و غیرنهایی................................................................................................. 56

ث) حکم لازم‌الاجرا و غیرلازم‌الاجرا..................................................................................... 58

ج) ترافعی و حسبی.............................................................................................................. 60

چ) اعلانی (اعلامی) و اعلامی (ابلاغی)................................................................................ 62

ح) رأی اصراری..................................................................................................................... 62

بند ششم: عناصر حکم.............................................................................................................. 63

الف) صدور از دادگاه............................................................................................................. 64

ب) ماهوی بودن تصمیم...................................................................................................... 64

پ) مسبوق بودن تصمیم به ترافع........................................................................................ 65

ت) فیصله دادن دعوا........................................................................................................... 65

بند هفتم: آثار حکم................................................................................................................... 66

الف) لازم‌الاجراء بودن........................................................................................................... 66

ب) پيروي از قاعدة فراغ دادرس.......................................................................................... 67

پ) پيروي از اعتبار امر قضاوت شده.................................................................................... 69

ت) داشتن قابليت شكايت................................................................................................... 70

ث) داشتن اثر نسبي............................................................................................................ 71

ج) غيرقابل ابطال بودن حكم.............................................................................................. 72

چ) داشتن قدرت اثباتي........................................................................................................ 72

ح) عدم جریان مرور زمان................................................................................................... 73

بند هشتم: مفهوم قرار............................................................................................................... 73

الف) مفهوم لغوی قرار.......................................................................................................... 73

ب) مفهوم اصطلاحی قرار..................................................................................................... 74

بند نهم: وجوه افتراق قرار از حکم............................................................................................. 75

الف) تفاوت در تنظیم و ابلاغ............................................................................................... 75

ب) تفاوت در برخورداری از اعتبار امر مختومه.................................................................... 75

پ) تفاوت در وصف حضوری یا غیابی بودن....................................................................... 77

ت) تفاوت در نحوه صدور.................................................................................................... 77

ث) تفاوت در نحوه رسیدگی تجدیدنظر............................................................................. 78

ج) تفاوت در قابلیت اعاده دادرسی...................................................................................... 78

بند دهم: انواع قرار.................................................................................................................... 78

الف) قرارهای اعدادی یا مقدماتی........................................................................................ 79

1- قرار تحقیق محلی..................................................................................................... 80

2- قرار معاینه محل....................................................................................................... 82

3- قرار کارشناسی.......................................................................................................... 82

4- قرار اتیان سوگند....................................................................................................... 83

5- قرار تطبیق................................................................................................................ 84

6- قرار اناطه................................................................................................................... 85

7- قرارهای قرینه (تمهیدی) و ساده.............................................................................. 85

ب) قرارهای قاطع دعوا........................................................................................................ 87

1- قرار سقوط دعوا......................................................................................................... 87

2- قرار رد دعوا............................................................................................................... 89

3- قرار عدم استماع دعوا................................................................................................ 89

4- قرار ابطال دادخواست................................................................................................ 90

5- قرار رد دادخواست..................................................................................................... 91

6- قرار رد درخواست...................................................................................................... 93

پ) قرارهای شبه قاطع دعوا................................................................................................ 93

1- قرار عدم اهلیت طرفین............................................................................................. 93

2- قرار عدم صلاحیت.................................................................................................... 94

3- قرار امتناع از رسیدگی.............................................................................................. 95

ت) قرارهای قطعی و غیرقطعی........................................................................................... 96

ث) قرارهای نهایی و غیرنهایی............................................................................................ 97

ج) سایر قرارها..................................................................................................................... 98

1- قرارهای قبولی........................................................................................................... 98

2- قرارهای موقت........................................................................................................... 98

فصل دوم: رأی قطعی

گفتار اول: صلاحیت در صدور رأی قطعی.................................................................................... 100

بند اول: صلاحیت دادگاه و قابلیت اعتراض........................................................................... 100

الف) تعریف صلاحیت و اهمیت آن................................................................................... 102

1- مفهوم لغوی و اصطلاحی صلاحیت........................................................................ 102

2- اهمیت بحث از صلاحیت دادگاه............................................................................. 103

ب) انواع صلاحیت............................................................................................................. 104

1- صلاحیت ذاتی........................................................................................................ 105

3- صلاحیت محلی...................................................................................................... 108

3- صلاحیت نسبی...................................................................................................... 111

4- صلاحيت شخصي................................................................................................... 112

5- صلاحيت اضافي...................................................................................................... 113

بند دوم: تأثیر صلاحیت دادگاه در قطعی بودن رأی.............................................................. 113

الف) شرایط مربوط به عدم قابلیت اعتراض...................................................................... 114

1- مفهوم اعتراض به رأی............................................................................................ 114

2- اقسام اعتراض به آراء.............................................................................................. 116

1-2- اعتراض عادی.................................................................................................... 117

2-2- اعتراض فوق‌العاده.............................................................................................. 122

1-2-2- فرجام............................................................................................................ 122

2-2-2- اعاده دادرسی................................................................................................ 124

3-2-2- اعتراض شخص ثالث..................................................................................... 125

3- آرای قابل اعتراض.................................................................................................. 127

1-3- واخواهی............................................................................................................. 127

2-3- آرای قابل تجدیدنظر (پژوهش)........................................................................ 128

1-2-3- احکام قابل تجدیدنظر.................................................................................. 128

2-2-3- قرارهای قابل تجدیدنظر............................................................................... 129

3-3- آرای قابل فرجام................................................................................................ 129

1-3-3- آرای قابل فرجام صادره از دادگاه تجدیدنظر................................................ 129

2-3-3- آرای قابل فرجام صادره از دادگاه‌های نخستین............................................ 130

4-3- آرای قابل اعاده دادرسی.................................................................................... 130

5-3- آرای قابل اعتراض ثالث..................................................................................... 131

4- انقضای مهلت اعتراض............................................................................................ 131

1-4- مفهوم مهلت....................................................................................................... 131

2-4- تفاوت مهلت و مرور زمان.................................................................................. 134

1-2-4- مرور زمان...................................................................................................... 135

3- نقش مهلت در قطعیت آرا...................................................................................... 136

1-3- نقش مهلت در قطعیت آرا (احکام).................................................................... 136

2-3- شرط مربوط به طرفین دعوا.............................................................................. 139

گفتار دوم: مبانی قطعیت آرا........................................................................................................ 140

بند اول: مبنای فقهی و حقوقی.............................................................................................. 140

الف) مبنای فقهی.............................................................................................................. 140

ب) مبنای حقوقی............................................................................................................. 142

بند دوم: مبنای اجتماعی و عملی.......................................................................................... 143

الف) مبنای اجتماعی........................................................................................................ 143

ب) مبنای علمی............................................................................................................... 144

فصل سوم: تأثیر آرای قطعی

گفتار اول: تأثیر آرای قطعی در روابط میان طرفین دعوا......................................................... 145

بند اول: مفهوم طرفین دعوا................................................................................................... 146

الف) خواهان و خوانده (مدعی و مدعی علیه).................................................................. 146

ب) قائم مقام قانونی طرفین دعوا..................................................................................... 149

بند دوم: اثر قعطعیت در روابط میان طرفین دعوا................................................................. 153

الف) قدرت اثباتی.............................................................................................................. 153

ب) اعتبار امر قضاوت شده................................................................................................ 155

پ) قابلیت شکایت (شعبه تشخیص)............................................................................... 157

ت) غیرقابل ابطال بودن (آرا)........................................................................................... 159

گفتار دوم: تأثیر آرای قطعی در روابط اشخاص ثالث................................................................. 161

بند اول: شخص ثالث.............................................................................................................. 161

الف) مفهوم شخص ثالث.................................................................................................... 161

ب) حقوق مربوط به شخص ثالث...................................................................................... 162

بند دوم: مبنای نفوذ آرا در حقوق اشخاص ثالث.................................................................... 165

الف) در فقه....................................................................................................................... 165

ب) در حقوق موضوعه....................................................................................................... 166

نتیجه‌گیری................................................................................................................................ 170

فهرست منابع........................................................................................................................... 173

 

 

مقدمه

برقراری عدالت، فصل خصومت و حفظ نظم عمومی در جامعه از مهمترین اهداف هر دستگاه قضایی است. و لازمه ایجاد این نظم و امنیت، تصویب قوانین کامل و قاطع است و لازمه قاطعیت اینکه طرفین دعاوی از دادگستری، انتظار دارند، سیستم دادرسی طوری عمل نماید که علاوه بر ایجاد عدالت، نظم عمومی را نیز حفظ نموده و یک دادرسی دقیق، توأم با سرعت، این اهداف را عملی سازد.

فصل خصومت بین مردم توسط دستگاه قضایی باید به گونه‌ای باشد که ضمن تحقق این اهداف از تجدید دعاوی و صدور آراء متناقض جلوگیری کند و جامعه به این موضوع امیدوار باشد که دعاوی سپرده شده به سیستم دادرسی اولاً روزی به پایان رسیده و قاطع دعوا باشد و ثانیاً حافظ نظم و امنیت عمومی در جامعه باشد.

به عبارتی احکام دادگاه‌ها با وجود شرایط قطعی می‌گردند و قانوناً از اعتبار برخوردار می‌شوند که دیگر هیچ دادگاهی حق استماع آنها را نداشته باشد، فوائد اینگونه اعتبار علاوه بر ممنوعیت تجدید دعاوی که سست شدن پایه امنیت کشور و عظمت دستگاه قضایی را در پی دارد، احتراز از صدور احکام متعارض نیز می‌باشد، که بانظم عمومی دارای ارتباط تنگاتنگی است.

بدین ترتیب قطعیت آراء که ممکن است در بدو امر، بدیهی و ساده به نظر برسد، از همان ابتدا دارای پیچیدگی و مباحث فراوانی است. این امر به ویژه در کشور ما از اهمیت فراوانی برخوردار بوده چه اینکه تاکنون قوانین متعدد، پراکند و بعضاً متعارض در طی سالیان در این زمینه به تصویب رسیده که این تعدد قوانین حقوقدانان و به ویژه قضات ما را دچار سرگردانی و تشتت آراء نموده است. منشاء و مبدأ تعدد و پراکندگی قوانین راجع به قطعیت آراء را باید پس از پیروزی انقلاب اسلامی به شمار آورد زیرا از سال 1358 تاکنون قانونگذار چندین بار اقدام به تغییر مقررات قطعیت آراء نموده است و هرچند در آخرین اقدام خود با تصویب قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب سال 1379 اصل را قطعی‌بودن آرا محاکم اعلام نموده ولی موارد تجدیدنظر و اعتراض به رأی (استثنائات) آنقدر زیاد می‌نماید که می‌توان گفت نوعی تخصیص اکثر پیش آمده است.

 

حال با توجه به اهمیت موضوع، مستند قاعده مذکور در قانون کنونی عبارت است از:

- قانون آیین دادرسی مدنی (مصوب 1379) در مورد رأی قطعی بیان می‌کند: «آرای دادگاه‌های عمومی و انقلاب در دادگاه‌های حقوقی قطعی است، مگر در مواردی که طبق قانون قابل درخواست تجدیدنظر باشد.»

- ماده 365 قانون فوق الذکر مقرر می‌دارد: «آرای صادره در مرحله تجدیدنظر جز در موارد مقرر در ماده 526 قطعی می‌باشد» و همچنین مقررهای دیگر، که در این کتاب مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

در این پژوهش به بررسی موضوع قطعیت آراء و آثار آن درحقوق موضوعه ایران پرداخته شده است، بالطبع بررسی اقسام آرا و طرق تجدیدنظر از آنها نیز از نظر دور نمانده چرا که یکی از شرایط لازم برای قطعیت آرا بررسی نحوه تجدیدنظر و اقسام آرا است و این که چه موقع قانونگذاری رأی را قاطع دعوا دانسته است و طرفین را مجبور به پذیرش رأی نموده و به اجرا در آورده است.

 

آبی که بر آسود زمینش بخورد زود                          دریا شود آن رود که پیوسته روان ست

تصاوير محصول :
 

 
نمايش سبد خريد
سبد خريد شما در حال حاضر خالی می باشد.

جستجوی پیشرفته

نماد اعتماد الکترونیکی